Kaynakların Yeterliğinin Algılanması Ölçeği

Özet

Kaynakların Yeterliğinin Algılanması Ölçeği (KYAÖ), bireylerin yaşamlarında sahip oldukları çeşitli kaynakların algılanan yeterliliğini ölçmek amacıyla uyarlanmış çok boyutlu bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, Zaman, Finansal, Fiziksel Çevre, Sağlık/Fiziksel Enerji, Bireyler Arası, Toplumsal ve Bilgi/Beceri olmak üzere yedi farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Toplam 28 maddeden oluşan bu uyarlama çalışması, Z. Çopur, Ş. Şafak ve G. Terzioğlu tarafından 2008 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle bireyin stresle başa çıkma kapasitesini ve genel refah düzeyini destekleyen kaynaklara erişimini ve bu erişimin subjektif değerlendirmesini belirlemekte kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakların Yeterliliği, Psikolojik Ölçüm, Kaynak Algısı, Uyarlama Çalışması, Çok Boyutlu Ölçek, Refah, Stresle Başa Çıkma, Yeterlik, Hacettepe Üniversitesi.

Yazarlar

Zeynep Çopur, Şule Şafak, Gülgün Terzioğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kişisel, sosyal ve çevresel kaynaklarının subjektif yeterlilik düzeyini tespit etmektir. Bu ölçek, bireyin günlük yaşamdaki talepleri karşılamak için gerekli olan zaman, para, sosyal destek ve fiziksel enerji gibi temel kaynaklara sahip olma hissini ne ölçüde deneyimlediğini belirlemeye hizmet eder. Elde edilen veriler, bireylerin yaşam kalitesini ve psikolojik dayanıklılığını anlamlandırmada önemli bir gösterge sunar.

Yapı

Kaynakların Yeterliğinin Algılanması Ölçeği, bireyin yaşamdaki zorluklarla başa çıkma yeteneğini etkileyen yedi temel kaynak alanını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, kaynakların sadece nesnel varlığını değil, aynı zamanda birey tarafından nasıl algılandığını ve değerlendirildiğini de temel alır. Ölçek, bu kaynakların yeterli görülmesinin, bireyin genel iyi oluşu ve stres karşısındaki tepkileri üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Ölçülen yedi alt boyut, kişisel, fiziksel, finansal ve sosyal destek sistemlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, uyarlama çalışması kapsamında gerçekleştirilen faktör analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin beklenen şekilde yedi faktör altında toplandığını göstermiştir. İç tutarlılık açısından, madde toplam korelâsyonları değerleri 0.33 ile 0.57 arasında değişmektedir. Bu aralık, maddelerin ölçülmek istenen toplam yapıyla güçlü ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Tüm maddelerin test puanları ile korelâsyonlarının istatistiksel olarak anlamlı bulunması, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyi, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda ölçek için elde edilen Cronbach Alpha katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan oldukça yüksek bir iç tutarlılığa işaret etmekte olup, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamıştır. Analiz, ölçek maddelerinin toplamda 7 farklı faktöre dağıldığını göstermiştir. Bu yedi faktör, ölçeğin yedi alt boyutunu temsil etmektedir. Madde faktör yüklerinin bu yedi faktöre uygun dağılımı, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş olan çok boyutlu yapısının Türkçe kültürüne uyarlanmasında başarılı olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, her bir alt boyutun kendine özgü bir kaynak alanını temsil ettiğini ve diğer boyutlardan ayrıştığını göstermektedir.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

7 alt boyut ve 28 madde içeren, bireyin kendi beyanına dayalı ölçektir.

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Genel Popülasyon

Yaş Grubu:

Yetişkinler

Popülasyon Detayları:

Ölçek adaptasyon çalışması, Türkiye’deki yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme ile hazırlanmıştır. Maddeler 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (kesinlikle katılıyorum) arasında puanlanmaktadır. Yüksek puanlar, kaynakların yeterliliğine dair daha güçlü bir algıya işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynak Yeterliliği, Psikometri, Sosyal Destek, Finansal Kaynaklar, Fiziksel Enerji, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Uyarlama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

Sorumlu Yazar Zeynep Çopur için: [email protected]

Yazışma Adresi:

Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi makalesinde belirtilen kurum adresleri geçerlidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2008 (Uyarlama Çalışması Yayın Yılı)

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazarın e-posta adresi mevcuttur.

Kaynaklar

• Çopur, Z., Şafak, Ş., ve Terzioğlu, G. (2008). “Kaynakların Yeterliğinin Algılanması” Ölçeğini uyarlama çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35, 65-74.

• Makalenin orijinal bağlantısı Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde mevcuttur: efdergi.hacettepe.edu.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: kaynaklarin-yeterliginin-algilanmasi-olcegi-toad.pdf

Kaynakların Yeterliğinin Algılanması Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 7 alt boyuttan ve 28 maddeden oluşmaktadır. Her bir alt boyut 4 madde içermektedir:

• Zaman Kaynağı (4): Boş zaman faaliyetleri için yeterli zamana sahibim.

• Finansal Kaynaklar (4): Beklenmedik harcamaları karşılamak için yeterli finansal kaynağa sahibim.

• Fiziksel Çevre Kaynakları (4): Evin içindeki alan ihtiyaçlarım için yeterli.

• Sağlık/Fiziksel Enerji Kaynakları (4): Faaliyetlerim için yeterli enerjim var.

• Bireyler arası Kaynaklar (4): Bana yardım edebilen arkadaşlara sahibim.

• Toplumsal Kaynaklar (4): İhtiyaçlarım için yeterli toplumsal olanaklar var.

• Bilgi/Beceri Kaynakları (4): Yaptığım iş için yeterli bilgim var.