İnsana Yakışır İş Ölçeği (Saygın İş Ölçeği)

Özet

İnsana Yakışır İş Ölçeği (Saygın İş Ölçeği), İnsana Yakışır İş kavramının Türkiye bağlamındaki kültürel, sosyal ve ekonomik koşulları dikkate alınarak uyarlanması amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireylerin çalışma yaşamlarında deneyimlediği saygınlık, güvenlik, adalet ve sosyal koruma gibi temel unsurları ölçmeyi hedefler. Bu uyarlama çalışması, Decent Work kavramının Türk popülasyonu üzerindeki geçerliliğini ve güvenilirliğini inceleyerek, mesleki davranış ve kariyer psikolojisi alanındaki araştırmalara önemli bir katkı sağlamıştır. Ölçeğin temel amacı, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarında tanımlanan saygın iş bileşenlerinin yerel düzeyde nasıl algılandığını ve değerlendirildiğini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

İnsana Yakışır İş, Saygın İş, Mesleki Psikoloji, Kariyer Gelişimi, İş Tatmini, Psikometrik Uyarlama, Türkiye, Mesleki Davranış.

Yazarlar

Aysenur Buyukgoze-Kavas, Kevin L. Autin

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, İnsana Yakışır İş kavramını Türkiye’deki çalışan popülasyonları arasında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal Decent Work yapısının evrensel boyutlarını korurken, Türkiye’nin kendine özgü sosyo-ekonomik ve kültürel dinamiklerine uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, araştırmacıların ve politika yapıcıların, bireylerin iş hayatındaki refah düzeylerini, adil ücretlendirme, sosyal güvenlik, çalışma koşulları ve işyerinde demokrasi gibi kritik bileşenler üzerinden değerlendirmesine olanak tanır. Böylece, ulusal düzeyde çalışma kalitesini artırmaya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Ölçek, İnsana Yakışır İş (Saygın İş) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından küresel kalkınma gündeminin merkezi olarak tanımlanan ve beş temel boyut etrafında şekillenen kapsamlı bir kavramdır. Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar şunları içerir:

• Üretken ve Tam İstihdam: Bireylerin yeteneklerine uygun iş bulma ve aktif çalışma imkanları.
• İş Yerinde Haklar: Sendikal haklar, ayrımcılıktan korunma ve işyerinde söz sahibi olma.
• Sosyal Koruma: Sosyal güvenlik, iş güvencesi ve sağlık hizmetlerine erişim.
• Sosyal Diyalog: İşverenler, çalışanlar ve hükümet arasındaki yapıcı iletişim ve temsil.
• Adil Gelir ve Çalışma Koşulları: Yeterli ücret ve güvenli, sağlıklı çalışma ortamları.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama sürecinin temelini oluşturmuştur. Buyukgoze-Kavas ve Autin (2019) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen çok boyutlu yapısını Türk kültürü bağlamında da desteklediğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, genel yaşam doyumu, mesleki tatmin ve tükenmişlik) ilişkisini inceleyen yakınsak ve ayrışan geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu geçerlik kanıtları, İnsana Yakışır İş Ölçeği’nin Türkiye bağlamında saygın iş deneyimini doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik değerlendirmesi, temel olarak iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla yapılmıştır. Çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin yüksek ve kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Bu bulgular, ölçeğin farklı Türk popülasyonlarında tekrarlı uygulamalarda dahi kararlı sonuçlar vereceği beklentisini güçlendirmektedir ve ölçeğin psikometrik kalitesinin önemli bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısı titizlikle incelenmiştir. Orijinal Decent Work Scale yapısının Türk kültürü için uygunluğunu doğrulamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Analizler, ölçeğin Saygın İş kavramının ILO tarafından tanımlanan temel boyutlarını temsil eden çok faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Elde edilen faktör yükleri, her bir maddenin ilgili faktörle güçlü bir ilişki kurduğunu göstermiş ve model uyum indeksleri (örneğin Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, CFI, TLI, RMSEA) teorik modelin veriyle sağlam bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu ve kültürel adaptasyonun başarılı olduğunu belirtir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi açıkça belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama Dili), İngilizce (Orijinal Ölçek Dili)

Hedef Kitle: Çalışan yetişkinler, iş arayanlar ve kariyer gelişim sürecindeki üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon.

Popülasyon Detayları: Türkiye’nin farklı coğrafi bölgelerinden ve çeşitli meslek gruplarından örneklemler üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel öz-bildirim yöntemi (Self-report) kullanılarak uygulanır.

Anahtar Kelimeler

ILO Standartları, Mesleki Davranış, Kariyer Danışmanlığı, Çalışma Yaşamı Kalitesi, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Aysenur Buyukgoze-Kavas: [email protected]

Yazışma Adresi: Dr. Öğr. Üyesi Aysenur Buyukgoze-Kavas (Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Samsun, Türkiye).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanan akademik makale kapsamında uyarlanmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi şiddetle önerilir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar (Aysenur Buyukgoze-Kavas) ile doğrudan iletişime geçilmelidir.

Referanslar

• Buyukgoze-Kavas, A. & Autin, K. L. (2019). Decent work in Turkey: Context, conceptualization, and assessment. Journal of Vocational Behavior, 112, 64-76. Doi: 10.1016/j.jvb.2019.01.006. Makaleye ScienceDirect üzerinden erişim sağlanabilir: sciencedirect.com

Ölçeğin orijinal dokümanlarına ait PDF dosyası aşağıdadır: insana-yakisir-is-olcegi-saygin-is-olcegi-toad.pdf

Ayrıca Word formatında (DOCX) doküman da mevcuttur: insana-yakisir-is-olcegi-saygin-is-olcegi-toad.docx

[quads id=5]

İnsana Yakışır İş Ölçeği (Saygın İş Ölçeği) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik kullanım izinleri nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçeğin tam maddelerine ve puanlama yönergelerine erişmek için sorumlu yazar Aysenur Buyukgoze-Kavas ile iletişime geçilmesi veya referans makaleye başvurulması gerekmektedir.