İlişkisel Mizah Envanteri

Öz

İlişkisel Mizah Envanteri (İME), bireylerin kişilerarası ilişkiler bağlamında kullandıkları farklı Mizah türlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu giriş, H. Bacanlı, T. İlhan ve H. Cihan-Güngör tarafından 2012 yılında gerçekleştirilen envanterin Türkçe’ye uyarlama ve psikometrik özelliklerini inceleme çalışmasına dayanmaktadır. Envanter, temel olarak altı farklı alt boyutta Mizah kullanımını değerlendirmekte olup, toplam 36 maddeden oluşmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İlişkisel Mizah Envanteri, Mizah, İlişkisel Mizah, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Likert Ölçeği, İlişki Tarzları.

Yazarlar

Hasan Bacanlı, Tuncay İlhan, Hatice Cihan-Güngör.

[quads id=5]

Amaç

İlişkisel Mizah Envanteri’nin (İME) temel amacı, bireylerin romantik ilişkilerinde veya yakın çevrelerinde sergiledikleri Mizah tarzlarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu envanter, mizahın ilişkiler içindeki işlevini, yani mizahın ilişkiyi güçlendirici (olumlu) veya zedeleyici (olumsuz/zarar verici) etkilerini ölçmeyi hedefler.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal olarak farklı bir kültürde geliştirilmiş olan İME’nin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel eşdeğerliğini, yapısal bütünlüğünü, Geçerlik ve Güvenirlik düzeylerini tespit etmektir. Bu sayede, Türk psikoloji ve rehberlik alanındaki araştırmacılara ilişkisel mizahı incelemek için sağlam bir araç sunulmuştur.

Yapı

İlişkisel Mizah Envanteri, ilişkilerdeki mizahın karmaşık yapısını altı farklı alt boyut aracılığıyla ölçmektedir. Bu alt boyutlar, bireyin kendi mizah kullanımını (Kişisel Mizah) ve partnerinin mizah kullanımına yönelik algısını (Eş Mizahı) içerecek şekilde çift yönlü olarak tasarlanmıştır. Ölçek, toplamda 36 madde ile bu altı yapıyı temsil eder.

Yapısal olarak, ölçekte yer alan boyutlar şunlardır:

• Olumlu Mizah: İlişkiyi güçlendirmeye, yakınlığı artırmaya ve çatışmaları azaltmaya yönelik yapıcı Mizah kullanımı.
• Olumsuz Mizah: Partneri incitmeye, eleştirmeye veya ilişkiyi zedelemeye yönelik yıkıcı mizah kullanımı.
• Araçsal Mizah: Belirli bir amaca (örneğin, stres yönetimi, iletişim kurma) ulaşmak için mizahın bilinçli bir araç olarak kullanılması.
• Eş Olumlu Mizah: Bireyin partnerinin ilişkiyi güçlendirici mizahını algılaması.
• Eş Olumsuz Mizah: Bireyin partnerinin ilişkiyi zedeleyici mizahını algılaması.
• Eş Araçsal Mizah: Bireyin partnerinin mizahı belirli bir amaca yönelik kullandığını algılaması.

Geçerlik

İME’nin Türkçe uyarlamasına yönelik Geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğinin sağlanması için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak orijinal ölçeğin altı faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı incelenmiştir.

Geçerlik, ayrıca ilgili diğer yapılarla korelasyon incelenerek (ölçüt bağımlı geçerlik) ve maddelerin beklenen alt boyutlara yüklenmesiyle (yapı geçerliği) desteklenmiştir. Orijinal çalışmanın başlığı, bu psikometrik incelemelerin detaylı olarak ele alındığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun Güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri aracılığıyla incelenmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında, alt boyutların ve toplam puanın iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu raporlanarak, İlişkisel Mizah Envanteri’nin Türk popülasyonunda tutarlı ölçümler sağladığı sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

İlişkisel Mizah Envanteri, uyarlama çalışmasında altı faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu faktörler, orijinal ölçeğin teorik temelini yansıtmaktadır. Toplam 36 madde, bu altı alt boyuta dağıtılmıştır:

• Olumlu Mizah: 5 madde
• Olumsuz Mizah: 3 madde
• Araçsal Mizah: 8 madde
• Eş Olumlu Mizah: 5 madde
• Eş Olumsuz Mizah: 7 madde
• Eş Araçsal Mizah: 4 madde

Faktör analizi sonuçları, altı faktörün birbirlerinden ayrıştığını ve her birinin ilişkisel mizahın farklı bir yönünü temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapı, ölçeğin çok boyutlu doğasını doğrular.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Öz Bildirim Envanteri

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyon (Özellikle İlişkisi Olan Bireyler)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Psikometrik çalışmalar genellikle üniversite öğrencileri veya evli/ilişkisi olan yetişkinler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Katılımcılar, her maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler. Derecelendirme sistemi şöyledir: 1= Hiç Doğru Değil – 7= Çok Doğru.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Kişilerarası İlişkiler, Türk Psikolojisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hasan Bacanlı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunmamaktadır.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı dönemdeki kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Envanterin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Hasan Bacanlı) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım için ek izinler gerekebilir.

Orijinal Çalışma Yılı: Orijinal ölçeğin geliştirilme yılı belirtilmemiştir.

Uyarlama Çalışması Yılı: 2012

Kaynaklar

Bacanlı, H., İlhan, T. ve Cihan-Güngör, H. (2012). İlişkisel Mizah Envanterinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(37), 11-23. Çalışmanın orijinal bağlantısı: pdrdergisi.org

Bu ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

iliskisel-mizah-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

İlişkisel Mizah Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplam 36 maddeden ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Olumlu Mizah (5 m)
• Olumsuz Mizah (3 m)
• Araçsal Mizah (8 m)
• Eş Olumlu Mizah (5 m)
• Eş Olumsuz Mizah (7 m)
• Eş Araçsal Mizah (4 m)

Derecelendirme: 7’li Likert ( 1= Hiç Doğru Değil – 7= Çok Doğru)