Hemcinsçilik ölçeği

Özet

Hemcinsçilik Ölçeği, Linda Küçük ve M. Miman tarafından 2015 yılında geliştirilen, özellikle çalışma yaşamı bağlamında bireylerin kendi cinsiyet gruplarına yönelik sergiledikleri olumsuz tutumları, önyargıları ve ayrımcı davranışları ölçmeyi amaçlayan bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, geleneksel cinsiyetçilik kavramının ötesine geçerek, aynı cinsiyetten bireylerin birbirlerine karşı geliştirdikleri ayrımcılık eğilimlerini psikometrik yöntemlerle ortaya koymaktadır. Ölçek, Türkiye‘deki akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiş ve Toros Üniversitesi‘nde bir uygulama ile geçerliği ve güvenirliği test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hemcinsçilik, Cinsiyetçilik, Çalışma Yaşamı, Ayrımcılık, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Toros Üniversitesi, Önyargı

Yazarlar

Linda Küçük, M. Miman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi cinsiyetlerine mensup kişilere karşı geliştirdikleri ayrımcı tutumları ve inanç sistemlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek özellikle iş yeri ve akademik ortamlar gibi profesyonel yaşam alanlarında görülen hemcinsçilik (same-sex sexism) düzeylerini tespit etmek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, kurumsal bazda cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik müdahalelerin geliştirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak tanımlanan Hemcinsçilik kavramını ölçmektedir. Hemcinsçilik, bir bireyin kendi cinsiyetinden olan diğer bireylere karşı olumsuz, düşmanca veya aşağılayıcı tutumlar sergilemesi olarak kavramsallaştırılmıştır. Bu yapı, geleneksel karşıt cinsiyet cinsiyetçilik yaklaşımlarından farklı olarak, iç grup ayrımcılığını (in-group bias) ve iç grup düşmanlığını (in-group hostility) yansıtır. Çalışma, bu yapının çalışma ortamındaki stres, motivasyon ve performans üzerindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemiştir.

Geçerlik

Hemcinsçilik Ölçeği’nin Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (Hemcinsçilik) ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kaynak makale (Küçük & Miman, 2015) içerisinde yapı geçerliği (construct validity) ve içerik geçerliği (content validity) çalışmalarına dair detaylar sunulmuştur. Özellikle faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını göstermektedir. Spesifik geçerlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını göstermektedir. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden raporlanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlı olduğunu işaret eder. Detaylı güvenirlik katsayıları ve test-tekrar test güvenilirliğine dair bilgiler, referans makalede mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve bu boyutların hemcinsçilik kavramının hangi yönlerini temsil ettiği Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı mı, yoksa tek boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiğini ortaya koyarak ölçeğin nihai formunu oluşturmuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Belirtilmemiş (Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır, ancak kesin derecelendirme basamakları kaynakta yer almaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle çalışma yaşamında aktif olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Toros Üniversitesi‘nde görev yapan akademik ve idari personel üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formatında bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

İşyeri Psikolojisi, Sosyal Psikoloji, Kadın Çalışmaları, Erkek Çalışmaları, Ölçüm, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Toros Üniversitesi, Mersin, Türkiye (Referans makale üzerinden çıkarım yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı 2015‘tir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında doğrudan sorumlu yazar Linda Küçük ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynakça

Küçük, L. ve Miman, M. (2015). Çalışma yaşamında cinsiyetçilik ölçekleri geliştirme ve Toros Üniversitesi’nde bir uygulama. Toros Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 117-137.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: hemcinscilik-olcegi-toad.pdf

Hemcinsçilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesi ve derecelendirme formatı için lütfen kaynak makaleye (Küçük & Miman, 2015) başvurunuz.