Geleneksellik Ölçeği

Özet

Geleneksellik Ölçeği, 1994 yılında Nevin İvaz tarafından Yüksek Lisans Tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu tez, “Reklamlarda kadın tanımlamaları ve etkinliği: Kadınların tercihleri” başlığını taşımaktadır ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulmuştur. Ölçek, bireylerin geleneksel sosyal normlara ve tutumlara ne ölçüde bağlı olduğunu saptamayı amaçlamaktadır. Özellikle, bu ölçekten elde edilen verilerin, kadınların reklamlardaki tasvirlerine yönelik tüketici algıları ve tercihleri üzerindeki etkisini incelemek için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Ölçek geliştirme aşamasında olduğu için, yapısının temel olarak geleneksel rollere, değerlere ve toplumsal cinsiyet algılarına odaklandığı varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Geleneksellik, Geleneksellik Ölçeği, Tutum Ölçümü, Sosyal Psikoloji, Tüketici Davranışı, Ölçek Geliştirme, Reklam Etkinliği.

Yazarlar

Nevin İvaz.

Amaç

Geleneksellik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin toplumsal ve kültürel değerlere olan bağlılık düzeylerini, özellikle de yerleşik sosyal rollere ve geleneksel yaşam biçimine yönelik eğilimlerini nicel olarak belirlemektir. Bu özel bağlamda (İvaz, 1994), ölçek, bireylerin geleneksel tutumlarının, reklam mesajlarını nasıl algıladığını ve kadınların reklamlarda sunulan rollerine yönelik tepkilerini nasıl etkilediğini araştırmak için kritik bir değişken olarak kullanılmıştır. Ölçek, reklamcılık, pazarlama ve sosyal Psikometri alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Geleneksellik (Traditionalism) kavramıdır. Geleneksellik, genellikle toplumsal değişime karşı direnç, otoriteye saygı, geçmişten miras alınan değerlere bağlılık ve katı toplumsal cinsiyet rollerinin kabulü gibi boyutları içerir. Bu ölçek, muhtemelen bireylerin modernleşmeye karşı duruşunu ve özellikle kadınların geleneksel ev içi rollerine ne kadar sıkı sarıldığını yansıtan maddeler aracılığıyla bu yapıyı ölçer.

Ölçek, muhtemelen tek boyutlu bir yapıya sahip olmakla birlikte, gelenekselliğin farklı yönlerini (örneğin, aile geleneklerine bağlılık, yeniliklere açıklık veya kapalı olma) kapsayacak şekilde geliştirilmiştir. Bu sayede, reklam veya sosyal politika çalışmalarında hedef kitlenin değer yargıları hakkında derinlemesine bilgi sağlaması hedeflenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak özetinde spesifik Geçerlik (Validity) verilerine yer verilmemiştir. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olduğu için, geliştirme sürecinde genellikle içerik geçerliği ve yapı geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

• İçerik Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen geleneksellik yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri ile değerlendirilmiş olabilir.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi veya bilinen diğer geleneksellik/modernlik ölçekleriyle korelasyon (uyum geçerliği) çalışmaları yapılarak ölçeğin teorik yapıyı destekleyip desteklemediği test edilmiş olmalıdır.

Güvenirlik

Kaynakta Güvenirlik (Reliability) değerleri belirtilmemiştir. Psikometri açısından geçerli bir araç olması için, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve/veya test-tekrar test yöntemleri ile ölçeğin güvenilirliğinin raporlanması gerekmektedir. İvaz (1994) tezinde bu istatistiksel bilgilerin detaylıca sunulduğu düşünülmektedir. Geleneksellik gibi stabil kişilik tutumlarını ölçen ölçeklerde genellikle yüksek iç tutarlılık beklenir.

Faktör Analizi

Geleneksellik Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin tek bir geleneksellik boyutu altında mı toplandığını, yoksa farklı alt faktörlere (örneğin, toplumsal cinsiyet gelenekselliği, dini geleneksellik) mi ayrıldığını ortaya koymaya yardımcı olmuştur. Ölçeğin nihai formunun, yüksek faktör yüklerine sahip, net ve anlaşılır bir faktör yapısı sergilediği varsayılabilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme tipi tutum ölçeği (Öz Bildirim Envanteri)

Format: Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Ancak tutum ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a) kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle tüketici davranışları ve reklam algıları bağlamında kadınlar veya genel kamuoyu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üstü yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada (İvaz, 1994), Ankara’da yaşayan ve reklamlara maruz kalan genel bir yetişkin popülasyonun hedeflendiği düşünülmektedir. Popülasyon detayları için tezin incelenmesi gerekmektedir.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem yöntemiyle uygulanan, bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim temelli bir ölçek metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Geleneksel Değerler, Tutum Ölçümü, ODTÜ, Nevin İvaz, Reklam Algısı, Sosyal Normlar, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Nevin İvaz (1994 yılı itibarıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1994.

Kullanım İzinleri: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarın izni veya tezin referans gösterilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım için ek izinler gerekli olabilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için ücret bilgisi mevcut değildir; genellikle ücretsizdir.

PDF Durumu: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına erişim bilgisi kaynakta sunulmamıştır.

Kaynaklar

• İvaz, N. (1994). Reklamlarda kadın tanımlamaları ve etkinliği: Kadınların tercihleri (Yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Geleneksellik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.