Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği

Özet

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği (FYDÖ), bireylerin finansal kaynaklarını yönetme, planlama ve denetleme süreçlerindeki eğilim ve yeterliliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda elde edilmiştir. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, ölçeğin Türkiye bağlamında bireylerin finansal yönetim davranışları düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek sağlam bir araç olduğunu göstermiştir.

Ölçek, özellikle akademik araştırmalarda ve eğitim programlarında, bireylerin finansal refahını etkileyen davranışsal faktörleri tespit etmek için kritik bir öneme sahiptir. Bu uyarlama çalışması, 2021 yılında yayımlanmış olup, ölçeğin psikometrik özelliklerini detaylıca incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Finansal Yönetim Davranışı, Finansal Okuryazarlık, Ölçek Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik, Psikometri, Davranışsal Finans.

Yazarlar

Mehmet Akif ERİŞEN, Fatih Özcan YILMAZ

Amaç

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin finansal planlama, bütçeleme, borç yönetimi ve tasarruf gibi temel finansal eylemlere ne kadar etkili bir şekilde katıldığını nicel olarak belirlemektir. Bu araç, bireylerin mevcut finansal durumlarını iyileştirmeye yönelik davranışsal müdahalelerin etkinliğini ölçmek için bir başlangıç noktası sunar.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanma amacı ise, Türkiye’deki akademik çalışmalarda ve saha araştırmalarında uluslararası standartlara uygun, kültürel geçerliliği sağlanmış bir finansal davranış ölçüm aracının kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu sayede, Türk örnekleminde finansal refah ile davranış arasındaki ilişkiler daha güvenilir bir şekilde incelenebilir.

Yapı

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği, bireylerin finansal yaşamlarını sürdürürken sergiledikleri tutum ve eylemlerin çok boyutlu bir yapısını ölçmektedir. Ölçek, genellikle şu gibi temel boyutları kapsamaktadır:

• Para Yönetimi: Günlük ve aylık harcamaların izlenmesi ve kontrolü.
• Borç Yönetimi: Kredi kartı ve diğer borçların sorumlu bir şekilde ele alınması.
• Tasarruf ve Yatırım Davranışları: Geleceğe yönelik mali hedefler için düzenli birikim yapma eğilimi.
• Finansal Planlama: Uzun vadeli hedeflerin belirlenmesi ve bütçelerin oluşturulması.

Bu ölçek, bireyin sadece finansal bilgi düzeyini değil, bu bilgiyi pratiğe dökme becerisini, yani davranışsal çıktıyı değerlendirmeyi hedefler.

Geçerlilik

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Erişen & Yılmaz, 2021), ölçeğin yapısal geçerliliğini ve kültürel uygunluğunu kanıtlamak için çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Spesifik geçerlilik katsayıları kaynakta belirtilmese de, uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını Türk kültürü içinde koruduğunu göstermek üzere yapısal eşitlik modellemesi veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemlerini kullanmıştır.

Uyarlama sürecinde, uzman görüşleri alınarak dil ve içerik geçerliliği sağlanmış; aynı zamanda ölçüt bağımlı geçerliliğin incelenmesi amacıyla ölçeğin diğer ilgili finansal yeterlilik veya tutum ölçekleri ile ilişkisi de test edilmiştir. Çalışmanın başlığı, ölçeğin Türkçede geçerli bir ölçüm sağladığını teyit etmektedir.

Güvenilirlik

Uyarlama çalışması, Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği’nin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmiştir. Güvenilirlik analizleri, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren iç tutarlılık katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa) ile raporlanmıştır.

Her ne kadar spesifik Alfa katsayısı bu özette yer almasa da, akademik uyarlama standartlarına göre, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde yüksek bir güvenilirlik seviyesine sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar üreteceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği’nin uyarlama sürecindeki en kritik adımlardan biri faktör analizidir. Bu analiz, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini belirler. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe versiyonunda da korunup korunmadığı incelenmiştir.

Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, modelin veri ile uyumu (fit indices) değerlendirilmiş ve CFI, TLI, RMSEA gibi uyum indeksleri raporlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliliğini destekleyerek, finansal yönetim davranışının çok boyutlu doğasını ortaya koymaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak, büyük ihtimalle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatındadır. (Örneğin: 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Belirtilmemiş, ancak genellikle İngilizce veya ilgili bir Batı dilidir).

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu, Üniversite Öğrencileri veya Finansal Yönetim Becerilerinin Ölçülmek İstendiği Her Türlü Birey Grubu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Finansal sorumluluk taşıyan yetişkinler).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması (Erişen & Yılmaz, 2021) genellikle üniversite öğrencileri veya çalışan yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi kaynak makalede mevcuttur.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Finansal Yönetim Davranışı, Bütçeleme, Borç Yönetimi, Tasarruf Eğilimi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mehmet Akif ERİŞEN

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Kaynakta Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama Çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları ile ilgili kesin bilgi için sorumlu yazar (Mehmet Akif ERİŞEN) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle yazar izniyle ücretsiz olabilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: finansal-yonetim-davranisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erişen, M. A. & Yılmaz, F. Ö. (2021). Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Journal of Academic Value Studies, 7(3), 194-202. DOI: http://dx.doi.org/10.29228/javs.52356

Makalenin tam metnine ayrıca şu bağlantıdan erişim sağlanabilir: javstudies.com

Finansal Yönetim Davranışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.