Barf Bulantı Ölçeği

Özet

Barf Bulantı Ölçeği (The Baxter Retching Faces Scale – BARF), bulantı ve öğürme şiddetini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Türk kültürüne uyarlama çalışması ile Türk popülasyonunda kullanılabilir hale getirilmiştir. Ölçeğin uyarlama çalışması, özellikle ameliyat sonrası dönemde (postoperatif) bulantı ve kusma insidansını ve şiddetini ölçmeyi hedeflemiştir.

Hamide Şişman tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini, özellikle geçerlik ve güvenirlik düzeylerini incelemiştir. Ölçek, 4’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılarak, bireylerin bulantı deneyimlerini 0 (yok) ile 4 (şiddetle) arasında raporlamasına olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Barf Bulantı Ölçeği, BARF, Bulantı, Öğürme, Postoperatif Bulantı, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Uyarlama.

Yazarlar

Hamide Şişman

Amaç

Barf Bulantı Ölçeği’nin temel amacı, cerrahi girişim geçirmiş hastalarda sıklıkla karşılaşılan postoperatif bulantı ve kusma (POBK) semptomlarının sübjektif şiddetini doğru ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle bulantı deneyiminin yoğunluğunu ve rahatsız ediciliğini hızlıca belirlemek için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının birincil amacı ise, orijinal The Baxter Retching Faces Scale (BARF) ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak ve bu adaptasyonun psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamaktır. Bu sayede, klinik araştırmalarda ve hasta bakımında standardizasyon sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, temelde iki ilişkili klinik semptomu ölçmektedir: Bulantı (Nausea) ve Öğürme (Retching). Bu yapı, bireyin yaşadığı rahatsızlık düzeyini ve gastrointestinal semptomların şiddetini yansıtır.

BARF, görsel bir değerlendirme aracı olarak tasarlanmıştır (orijinalinde yüz ifadeleri kullanılır). Uyarlama çalışması, bu görsel veya sözel ifadelerin Türk hastalar tarafından doğru anlaşılıp yorumlanabildiğini test ederek, bulantı şiddetinin derecelendirilmesindeki tutarlılığı sağlamıştır. Bu, özellikle iletişim zorluğu yaşayan veya hızlı değerlendirme gerektiren postoperatif popülasyonlar için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Barf Bulantı Ölçeği’nin geçerlik çalışması, kapsamlı bir uzman görüşü değerlendirmesiyle başlamıştır. Bu süreçte, kapsam geçerliği için başvurulan tüm uzmanların ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi konusunda tutarlı görüşler bildirdiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, ölçek, daha önce Türk popülasyonu için uygun bulunmuş olan GKÖ (Görsel Kıyaslama Ölçeği veya benzeri bir karşılaştırma ölçeği) ile istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, BARF ve GKÖ’nün bulantı şiddetini ölçme yeteneği açısından istatistiksel olarak eşit kabul edilebileceği belirlenmiştir (Cochran’s Q = 9; p=0,437). Bu bulgu, BARF’ın mevcut standartlarla aynı düzeyde geçerli bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. Pearson Korelasyon Analizi, BARF skorları ile hastaların demografik ve cerrahi değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılmıştır. Bu değişkenler arasında yaş, vücut ağırlığı (kg), boy (cm), BKİ (m²), ameliyatın süresi (dakika) ve ameliyat sonrası ilk beslenme saati yer almaktadır.

Paralel test güvenirliğini değerlendirmek amacıyla, BARF ile GKÖ arasındaki ilişki, hem Pearson Korelasyon Analizi hem de Eşleşmiş t testi (Paired t-test) kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen tüm istatistiksel sonuçlar, %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde, ayrıca p<0,01 ve p<0,001 ileri anlamlılık düzeylerinde değerlendirilerek ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Sunulan kaynak materyalde Barf Bulantı Ölçeği’nin uyarlama çalışması kapsamında doğrudan bir Faktör Analizi (açımlayıcı veya doğrulayıcı) yapıldığına dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Çalışma, daha çok kapsam geçerliği ve paralel test güvenirliği üzerine yoğunlaşmıştır.

Bu durum, ölçeğin orijinal yapısının (BARF) tek boyutlu olduğu varsayımını destekleyebilir veya uyarlama sürecinde mevcut yapıya sadık kalınarak, yapı geçerliğinin diğer yöntemlerle (örn. karşılaştırmalı geçerlik) sağlandığını gösterebilir. Gelecekteki araştırmalar, ölçeğin Türkçe versiyonunun faktör yapısını detaylıca inceleyerek yapı geçerliğini daha da sağlamlaştırabilir.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim veya Gözlem Temelli (4’lü Likert Derecelendirme)

Dil Mevcut: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Cerrahi operasyon geçirmiş hastalar (Postoperatif dönem)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Ancak klinik popülasyona uygulanabilir)

Popülasyon Detayları: Postoperatif bulantı ve kusma riski taşıyan bireyler.

Test Metodolojisi: İstatistiksel analizler için Pearson Korelasyon Analizi, Eşleşmiş t testi ve Cochran’s Q testi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bulantı Şiddeti, Öğürme Şiddeti, BKİ, Ameliyat Süresi, Postoperatif Dönem, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hamide Şişman (Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2015)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Uyarlama çalışmasının tamamlanma yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı veya ticari amaçlarla çoğaltılması için izin ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Hamide Şişman ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçek, yayınlanmamış bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: barf-bulanti-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Şişman, H.(2015). Barf Bulantı Ölçeği’ nin geçerlilik ve güvenirlik çalışması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Barf Bulantı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, toplam 82 maddeden oluşmaktadır.

Derecelendirme, 4’lü Likert formatında olup şu şekildedir: 0 = yok – 4 = şiddetle.

Kaynak içerikte ölçeğin 82 maddesinin metinleri spesifik olarak sağlanmamıştır.