Alçakgönüllülük Ölçeği

Özet

Alçakgönüllülük Ölçeği (AÖ), bireylerin psikolojik alçakgönüllülük düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyon ve psikometrik geçerlik güvenirlik çalışması Sarıçam, Akın, Gediksiz ve Akın (2012) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, orijinal yapısıyla tutarlı olarak dört alt boyutta toplanan 13 maddeden oluşmaktadır ve bu yapının Türk kültüründe de geçerli olduğunu göstermektedir. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Alçakgönüllülük, Psikolojik Ölçüm, Uyarlama, Faktör Analizi, Kişilik Ölçeği, Yapı Geçerliği, Türkçeye Uyarlama

Yazarlar

Hakan Sarıçam, Adem Akın, Engin Gediksiz, Uğur Akın

Amaç

Ölçeğin temel amacı, psikolojik bir erdem olarak kabul edilen alçakgönüllülük yapısını, farklı alt boyutları dikkate alarak güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle Türk kültüründe ve eğitim ortamlarında bu yapının bilimsel araştırmalara konu olabilmesi için standart bir araç sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, bireylerin kendi yeteneklerini ve değerlerini gerçekçi bir şekilde değerlendirme eğilimlerini ve başkalarına odaklanma kapasitelerini belirlemek için kullanılır.

Yapı

Alçakgönüllülük Ölçeği, 13 madde ve dört farklı alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu alt boyutlar, alçakgönüllülük kavramının farklı yönlerini temsil etmektedir ve yapısal bütünlüğü doğrulayıcı faktör analizi ile desteklenmiştir.

• Açıklık: Bireyin yeni deneyimlere ve eleştirilere açık olma eğilimini ifade eder.
• Kendinden Vazgeçme: Kişisel başarı ve egodan ziyade, başkalarının ihtiyaçlarına ve genel iyiliğe odaklanma eğilimi.
• Alçakgönüllülükle kendini değerlendirme: Kişinin kendi yeteneklerini abartmadan, gerçekçi ve mütevazı bir bakış açısıyla değerlendirmesi.
• Diğerlerine odaklanma: Başkalarının önemini ve değerini takdir etme, onlara yönelik ilgi ve saygı gösterme.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA sonuçlarına göre, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem uygunluk katsayısı .714 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir. Bartlett testi sonucu ise χ² değeri 478,827 (p< .001, sd= 78) ile anlamlı bulunmuştur, bu da maddeler arasındaki korelasyonun yeterli olduğunu işaret eder.

Yapısal geçerliği desteklemek amacıyla uygulanan DFA sonuçları, orijinal formla tutarlı olarak 13 maddenin dört boyutta iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri şunlardır: x²=153.37, sd=56, RMSEA=.069, CFI=.91, IFI=.91, GFI=.94, SRMR=.080. Bu değerler, modelin veriyle uyumunun yüksek olduğunu ve ölçeğin teorik yapısının korunduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik çalışmalarına dair spesifik iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasının genel amacı geçerlik ile birlikte güvenirlik çalışmalarını da kapsamaktadır. Bu tür adaptasyon çalışmalarında, genellikle iç tutarlılık katsayılarının .70 ve üzerinde olması beklenir ve bu tür bir psikometrik testin kullanımına izin veren temel güvenirlik kanıtlarının mevcut olduğu varsayılır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını test etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin temel yapısını keşfetmeyi amaçlamıştır. Bu analiz, KMO değerinin ve Bartlett testinin anlamlılığı ile desteklenmiştir, bu da verilerin yapısal ayrıştırmaya uygun olduğunu göstermiştir.

Daha sonra uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi, orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmiştir. DFA sonuçları, dört boyutlu yapının kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını (RMSEA=.069, CFI=.91, GFI=.94) ortaya koymuştur. Bu bulgular, Alçakgönüllülük Ölçeği’nin dört alt boyutunun (Açıklık, Kendinden Vazgeçme, Alçakgönüllülükle kendini değerlendirme, Diğerlerine odaklanma) teorik olarak beklendiği gibi işlediğini teyit etmektedir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 13 madde, 4 alt boyutlu (Açıklık, Kendinden Vazgeçme, Alçakgönüllülükle kendini değerlendirme, Diğerlerine odaklanma) yapı.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencileri gibi eğitimli gruplar üzerinde geçerlik çalışması yapıldığı varsayılmaktadır).

Yaş Grubu: Belirtilmemiş, genel olarak 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması için kullanılan örneklem detayları kaynakta tam olarak belirtilmemiştir, ancak psikometrik çalışmalar genellikle üniversite öğrencisi popülasyonları üzerinde yürütülmektedir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Hakan Sarıçam, Psikometri, Uyum İndeksleri, Ölçek Uyarlama, Alçakgönüllülük

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hakan Sarıçam

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların sorumlu yazar Hakan Sarıçam ile e-posta yoluyla iletişime geçmeleri tavsiye edilmektedir.

İletişim e-postası: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: alcakgonulluluk-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sarıçam, H., Akın, A., Gediksiz, E. ve Akın, U. (2012). Alçakgönüllülük Ölçeği’nin Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 2 (2), 165-188.

Makalenin yayımlandığı dergi linki: kalemacademy.com

Alçakgönüllülük Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

13 madde ve 4 alt boyut

Açıklık

Kendinden Vazgeçme

Alçakgönüllülükle kendini değerlendirme

Diğerlerine odaklanma