Visa-P-Tr Ölçeği

Özet

VISA-P-Tr Ölçeği, patellar tendinopatiye (sıçrayıcı dizi) sahip bireylerin semptomlarının şiddetini ve fonksiyonel kapasitelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir yaşam kalitesi ölçeğinin Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, orijinal VISA-P skorunun kültürel ve dilsel adaptasyon süreçlerinden geçirilerek Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini sağlamak için Çelebi ve arkadaşları (2016) tarafından valide edilmiştir. Bu ölçek, özellikle spor hekimliği ve fizik tedavi alanlarında, hastaların tedaviye yanıtlarını ve klinik durumlarını objektif olarak değerlendirmek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Patellar tendinopatisi, VISA-P, Kültürler arası uyarlama, Semptom şiddeti, Fonksiyonel değerlendirme, Spor yaralanmaları, Türkçe ölçek.

Yazarlar

M. M. Çelebi, S. K. Köse, Z. Akkaya, A. M. Zergeroğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, diz kapağı tendonunu etkileyen kronik ağrı sendromu olan patellar tendinopatisi bulunan hastaların yaşadığı ağrı düzeyini, günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıkları ve spor yapma kapasitelerini standardize edilmiş bir biçimde nicelleştirmektir. VISA-P-Tr, orijinal ölçeğin sağladığı yüksek güvenilirlik ve geçerliği Türk kültürüne aktararak, uluslararası literatürde kabul görmüş bir ölçüm aracını yerel klinik çalışmalara kazandırmayı hedeflemiştir.

Bu uyarlama çalışması, Türkçe konuşan popülasyonlarda patellar tendinopatisi tanısı konmuş veya bu durumdan şüphelenilen bireylerin klinik takibini kolaylaştırmaktadır. Ölçek, tedavinin etkinliğini izlemek ve farklı tedavi yöntemlerinin sonuçlarını karşılaştırmak için kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

VISA-P-Tr Ölçeği, VISA-P skorunun ölçtüğü temel yapıyı korur: Patellar tendinopatiye bağlı fonksiyonel kısıtlılık ve ağrı. Bu yapı genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir: ağrı, fonksiyon (günlük yaşam aktiviteleri) ve spor katılımı.

Ölçek, toplamda 8 maddeden oluşur ve bu maddeler bireyin ağrı şiddetini (özellikle aktivite sırasında), merdiven çıkma, çömelme gibi fonksiyonel görevleri yerine getirme yeteneğini ve spora katılım düzeyini değerlendirir. Yüksek skorlar daha iyi fonksiyonelliği ve daha az semptomu işaret ederken, düşük skorlar ciddi kısıtlılıkları gösterir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Çelebi ve arkadaşlarının (2016) çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerliğini kanıtlamak için kapsamlı bir Kültürler arası uyarlama süreci izlemiştir. Bu süreçte dilsel eşdeğerlik, kültürel uygunluk ve yapı geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği, genellikle ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir. Bu adaptasyon çalışmasında, çeviri ve geri çeviri yöntemleri kullanılarak anlamsal eşdeğerlik sağlanmış ve ardından Psikometrik analizlerle (muhtemelen karşılaştırmalı testler veya faktör analizi yoluyla) ölçeğin Türk kültüründeki geçerliği desteklenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik değerlendirmesi, testin farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Uyarlama çalışmalarında genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği incelenir.

Çelebi ve arkadaşları (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, VISA-P-Tr Ölçeği’nin Türk popülasyonunda klinik kullanıma uygun düzeyde iç tutarlılığa ve zamana karşı kararlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

VISA-P Ölçeği, genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahip olarak kabul edilir, yani patellar tendinopati semptomlarının genel şiddetini tek bir skorla özetler.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk verilerinde de korunup korunmadığını doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açıklayıcı faktör analizi (AFA) yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünün ve madde yüklerinin kültürel adaptasyondan etkilenmediğini teyit etmeyi amaçlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Orijinal: VISA-P Skoru)

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire). Puanlama 0 ile 100 arasında değişir; 100 mükemmel fonksiyonu ve semptomsuzluğu gösterir.

Language Available: Türkçe (Tr), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Patellar tendinopati tanısı almış veya semptomları gösteren hastalar.

Age Group: Genellikle genç ve orta yaşlı sporcular veya aktif bireyler (Orijinal ölçeğin hedef kitlesine paralel).

Population Details: Türk popülasyonu üzerinde uyarlanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, hastaların ağrı, fonksiyon ve spora katılım ile ilgili 8 maddeyi derecelendirmesini içerir. İlk 6 madde ağrı ve fonksiyonu, son 2 madde ise spor katılımını değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Sıçrayıcı dizi, Diz ağrısı, Psikometrik özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Fiziksel tıp, Rehabilitasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim Adresi)

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (Makaleden çıkarılan genel bilgi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları için sorumlu yazar Ali Murat Zergeroğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve ücret bilgisi için yazarın kurumuna başvurulmalıdır.

Test Yılı (Adaptasyon): 2016 (Çelebi, Köse, Akkaya, & Zergeroğlu, 2016).

Orijinal makale (PDF) bu adresten indirilebilir: visa-p-tr-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çelebi, M. M., Köse, S. K., Akkaya, Z., & Zergeroğlu, A. M. (2016). Cross-cultural adaptation of VISA-P score for patellar tendinopathy in Turkish population. SpringerPlus, 5(1), 1-7. DOI 10.1186/s40064-016-3100-x

Visa-P-Tr Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen Çelebi ve arkadaşlarının (2016) yayınlanmış makalesine başvurulması gerekmektedir.