Pandemide Düşmanlık Ölçeği

Özet

Pandemide Düşmanlık Ölçeği (PDÖ), bireylerin pandemi dönemlerinde yaşadıkları düşmanlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, özellikle COVID-19 gibi küresel sağlık krizlerinin bireylerin duygusal ve sosyal tepkileri üzerindeki etkilerini anlamaya yönelik önemli bir araç sunmaktadır. Pehlivan-Tunç ve arkadaşları tarafından 2021 yılında yapılan bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasıyla geliştirilen PDÖ, pandemi koşullarının yol açtığı stres, belirsizlik ve sosyal kısıtlamalar karşısında ortaya çıkabilecek düşmanca tutumları, öfke ve saldırganlık eğilimlerini değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçek, psikolojik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda, pandemiye bağlı düşmanlık düzeylerinin saptanması ve bu duruma yönelik müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için değerli bir kaynak olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Pandemi, düşmanlık, psikolojik ölçek, geçerlik, güvenirlik, COVID-19, psikometri.

Yazarlar

Pehlivan-Tunç, E. B., Parlak, S., Uluman, M., Eryigit, D.

[quads id=5]

Amaç

Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin (PDÖ) temel amacı, bireylerin bir pandemi sırasında deneyimlediği düşmanlık düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, küresel sağlık krizlerinin tetiklediği sosyal, ekonomik ve psikolojik baskıların, bireylerin öfke, saldırganlık ve şüphecilik gibi düşmanca eğilimlerini nasıl etkilediğini anlamak için tasarlanmıştır.

Ölçek, aynı zamanda, pandemiye özgü stres faktörlerinin bireylerin kişilerarası ilişkileri ve toplumsal uyumları üzerindeki olumsuz etkilerini belirlemeyi, böylece ruh sağlığı profesyonellerine ve araştırmacılara bu dönemde ortaya çıkan düşmanca tepkileri ölçme ve bu tepkilere yönelik etkili müdahale programları geliştirme konusunda bilimsel bir zemin sağlamayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, halk sağlığı politikalarının şekillendirilmesinde ve bireylerin psikolojik dayanıklılığının artırılmasında da kullanılabilir.

Yapı

Pandemide Düşmanlık Ölçeği, düşmanlık yapısını, özellikle pandemi koşulları altında ortaya çıkan bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri içerecek şekilde ölçmektedir. Bu bağlamda düşmanlık; öfke, kin, şüphecilik, başkalarına karşı olumsuz tutumlar ve potansiyel olarak saldırgan davranışlara yönelik eğilimler gibi unsurları kapsayabilir. Ölçek, bu duyguların pandemiyle ilişkili belirsizlik, korku, izolasyon ve kaynak kısıtlamaları gibi faktörlerle nasıl tetiklendiğini veya şiddetlendiğini değerlendirir.

Geliştirme sürecinde, düşmanlık kavramının, bireylerin kendilerine, diğer insanlara veya toplumsal kurumlara yönelik olumsuz yargıları, güvensizlikleri ve düşmanca niyetleri yansıtan boyutlarının incelendiği varsayılmaktadır. Bu yapı, genellikle çok boyutlu olup, ölçek maddeleri aracılığıyla bu farklı yönlerin ayrı ayrı veya bütünsel olarak ölçülmesi hedeflenmiştir. Böylece, pandemi dönemindeki düşmanca tepkilerin karmaşık doğası daha iyi anlaşılabilmektedir.

Geçerlik

Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği düşmanlık yapısını ne derece doğru ve kapsamlı bir şekilde ölçtüğünü değerlendirmek üzere yürütülmüştür. Bu kapsamda, ölçeğin geliştirme çalışmasında çeşitli geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır.

• İçerik Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen düşmanlık yapısının tüm önemli yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri ve kapsamlı literatür taraması yoluyla değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla faktör analizi teknikleri (Keşfedici ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin altında yatan boyutları ve maddelerin bu boyutlarla ilişkisini ortaya koymuştur.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin, benzer veya ilişkili psikolojik yapılarla (örneğin, öfke, saldırganlık, stres) ölçülen diğer standart ölçeklerle korelasyonları incelenerek, dış geçerliği hakkında bilgi sağlanmıştır. Bu, ölçeğin beklenen teorik ilişkileri yansıtıp yansıtmadığını göstermektedir.

Güvenirlik

Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. Bir ölçeğin güvenilir olması, aynı koşullar altında tekrar uygulandığında benzer sonuçlar vermesi anlamına gelir. Geliştirme çalışmasında aşağıdaki güvenirlik türlerinin incelendiği düşünülmektedir:

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü ve içsel olarak tutarlı olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla belirli bir zaman aralığıyla aynı deneklere iki kez uygulanması ve sonuçların korelasyonunun incelenmesi yoluyla test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Bu, ölçeğin zamana karşı ne kadar sabit ölçümler yaptığını gösterir.

Faktör Analizi

Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, faktör analizi, ölçeğin altında yatan temel boyutları belirlemek ve yapısal geçerliğini desteklemek için kritik bir rol oynamıştır. Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak, pandemi dönemindeki düşmanlık kavramının hangi faktörler veya alt boyutlar altında toplandığı incelenmiştir. Bu analiz, bir veya daha fazla faktörün belirlenmesini sağlamış ve bu faktörlerin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı varsayılmaktadır.

Faktör analizi sonuçları, ölçek maddelerinin hangi faktörlere yüklendiğini (faktör yükleri) ve her bir faktörün düşmanlık yapısının farklı yönlerini nasıl temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin teorik çerçevesiyle tutarlı bir şekilde çalıştığını ve pandemiye özgü düşmanca tepkilerin farklı bileşenlerini ayırt edebildiğini göstermiştir. Daha sonra, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu faktör yapısının farklı örneklemlerde de doğrulanıp doğrulanmadığı test edilmiş olabilir, bu da ölçeğin genellenebilirliğini artırır.

Ölçek

Test Tipi: Öz bildirim ölçeği

Format: Genellikle Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (örn. “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a kadar 5 veya 7 noktalı bir ölçek).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Ölçek, pandemi döneminde Türkiye’de yaşayan bireyler üzerinde geliştirilmiştir. Çalışma, pandemi koşullarına maruz kalmış farklı demografik özelliklere sahip geniş bir örneklemi hedeflemiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, bireysel olarak uygulanabilir. Uygulama, çevrimiçi platformlar aracılığıyla veya kağıt-kalem formatında gerçekleştirilebilir. Uygulama süresi, maddelerin sayısına bağlı olarak genellikle kısa olup, yaklaşık 5-10 dakika sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Pandemi stresi, düşmanlık, psikososyal etki, ölçek geliştirme, psikolojik tepkiler.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu yazar Emine Burcu Tunç için). Diğer yazarların e-posta adresleri kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Emine Burcu Tunç, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin kullanımı için sorumlu yazar Emine Burcu Tunç ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekebilir. Ticari kullanımlar veya lisanslama durumları için özel anlaşmalar yapılması gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Kullanım şartları ve olası ücretler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı: Ölçek, 2021 yılında yayınlanan “Development of the hostility in pandemic scale (HPS): A validity and reliability study” başlıklı makale ile geliştirilmiş ve valide edilmiştir.

Referanslar

Pehlivan-Tunç, E. B., Parlak, S., Uluman, M., ve Eryigit, D. (2021). Development of the hostility in pandemic scale (HPS): A validity and reliability study. International Journal of Assessment Tools in Education, 8(3), 475-486. http://dx.doi.org/10.21449/ijate.837616

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: pandemide-dusmanlik-olcegi-toad.pdf

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan da erişilebilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Pandemide Düşmanlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içeriğinde Pandemide Düşmanlık Ölçeği’nin maddeleri bulunmamaktadır.