Mutluluğun Dışsallığı Ölçeği

Özet

Mutluluğun Dışsallığı Ölçeği, bireylerin kendi mutluluklarını dışsal etkenlere ne ölçüde atfettiğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, mutluluğun kaynaklarını içsel (kişisel kontrol, öz-yeterlik) ve dışsal (maddi durum, sosyal onay, çevresel koşullar) faktörler bağlamında incelemektir. Bireylerin yaşamlarındaki iyi oluş halini dışsal faktörlere yükleme eğilimini belirleyen bu araç, orijinal ölçeğin Türkçe popülasyonuna uyarlama çalışması ile kazandırılmıştır. Ölçek, yetişkin popülasyonun mutluluk algısını değerlendirmede ve pozitif psikoloji araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mutluluk, Dışsallık, Psikolojik Ölçek, Uyarlama Çalışması, Psikometri, Öznel İyi Oluş, Yaşam Tatmini.

Yazarlar

Yildirim, M., Barmanpek, U., Farag, A. A.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin mutluluk kaynaklarını içsel kontrolün dışında, yani dışsal, çevresel veya materyalistik koşullara bağlı olarak algılama derecesini belirlemektir. Psikolojide, mutluluğun dışsallığı kavramı, bireyin iyi oluş halini kontrol etme yeteneğini dış dünyaya yüklemesiyle yakından ilişkilidir.

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Türk kültüründeki yetişkinlerin mutluluk atıflarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmeyi hedeflemiştir. Elde edilen veriler, klinik psikoloji ve danışmanlık alanlarında, bireylerin mutluluklarını artırmaya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesinde temel bilgi sağlamaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçek, pozitif psikoloji alanındaki mutluluk ve Kontrol Odağı (Locus of Control) yapılarıyla yakından ilişkilidir. Mutluluğun Dışsallığı, bireyin mutluluğunun büyük ölçüde dışsal koşullara (örneğin, şans, para, sosyal statü veya başkalarının eylemleri) bağlı olduğu inancını yansıtır.

Yüksek dışsallık puanı alan bireyler, mutluluğu pasif bir şekilde dış kaynaklardan beklerken, düşük puan alanlar mutluluğu içsel çaba, kişisel kontrol ve öz yeterlik ile ilişkilendirir. Bu yapı, kişinin yaşam olaylarına verdiği tepkilerde sorumluluk alıp almama eğilimi hakkında önemli bilgiler sunarak, kişisel gelişim ve iyi oluş çalışmalarına ışık tutar.

Geçerlik

Mutluluğun Dışsallığı Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, yapısal geçerliği incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir. Bu tek boyutlu yapı, ölçeğin teorik temellerine uygun bir şekilde, dışsal mutluluk atfını tutarlı bir biçimde ölçme yeteneğini desteklemektedir.

Ayrıca, ölçüt geçerliği kapsamında, ölçek puanlarının Yaşam Tatmini Ölçeği ve diğer öznel iyi oluş ölçümleri ile anlamlı, beklenen yönde korelasyonlar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü ve diğer ilgili psikolojik yapılarla ilişkisinin beklentiler dahilinde olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değeri oldukça yüksek olup, bu da ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde “Mutluluğun Dışsallığı” yapısını ölçtüğünü göstermektedir. Bu yüksek katsayı, ölçüm aracının güvenilirliğinin akademik standartları karşıladığını belirtir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yöntemleri de kullanılmıştır. İki farklı zamanda toplanan veriler arasındaki yüksek korelasyon, ölçeğin uzun vadede kararlı sonuçlar verme kapasitesine sahip olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Yıldırım ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek için istatistiksel analizler yapılmıştır. Orijinal ölçeğin yapısı temel alınarak yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), verilerin tek boyutlu bir yapıyı desteklediğini ortaya koymuştur. Bu tek faktörlü yapı, “Mutluluğun Dışsallığı” olarak adlandırılmıştır.

Analizler, tüm maddelerin bu tek faktör üzerine yüksek ve anlamlı yükler gösterdiğini kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin Türkçe formunun yapısal olarak orijinal formla eşdeğer olduğunu ve Türk kültüründe mutluluğun dışsal atfının tek bir temel boyutta toplandığını göstermektedir.

Enstrüman

Test Tipi: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin, katılımcıların maddelere katılma düzeylerini belirli bir skalada işaretlediği öz-bildirim formatı.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Makalede belirtilmemiştir, ancak uluslararası literatürde İngilizce olması muhtemeldir.)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, farklı demografik özelliklere sahip üniversite öğrencileri ve genel yetişkinler örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, kağıt-kalem veya dijital formatta öz-bildirim yöntemiyle uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Mutluluk Atfı, Öz Denetim, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon, Yetişkin Psikolojisi, Dışsal Motivasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilen akademik kurumlar aracılığıyla iletişime geçilebilir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Mutluluğun Dışsallığı Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için öncelikle sorumlu yazar Murat Yıldırım ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi ve izin prosedürlerinin tamamlanması tavsiye edilir. Ölçeğin telif ve kullanım ücretleri (varsa) yazar tarafından belirlenmektedir.

Referanslar

Yildirim, M., Barmanpek, U., & Farag, A. A. (2018). Reliability and Validity Studies of Externality of Happiness Scale Among Turkish Adults. European Scientific Journal, ESJ, 14(14). Doi: 10.19044/esj.2018.v14n14p1

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: reliability-and-validity-studies-of-externality-of-happiness-scale-among-turkish-adults-toad.pdf

Ölçeğin DOC formatındaki belgesi bu bağlantıdan mevcuttur: mutlulugun-dissalligi-olcegi-toad.doc

Mutluluğun Dışsallığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir.