Meraklılık Ölçeği

Özet

Meraklılık Ölçeği, bireylerin öğrenmeye ve keşfetmeye yönelik doğal eğilimlerini, yani meraklılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Melek Demirel ve Y. D. Coşkun tarafından 2009 yılında Türkçeye uyarlama çalışması yapılarak akademik kullanıma sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonunda ölçeğin kültürel geçerliğini ve güvenirliğini incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, eğitim psikolojisi ve gelişim psikolojisi alanlarında bireylerin öğrenme motivasyonu ve bilişsel keşif davranışlarını değerlendirmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Meraklılık, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri, Demirel ve Coşkun, Ölçme Aracı, Bilişsel Yapı.

Yazarlar

Melek Demirel, Y. D. Coşkun.

Amaç

Meraklılık Ölçeği’nin uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin orijinal yapısını ve psikometrik özelliklerini Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, Türkiye’deki üniversite öğrencileri popülasyonunda bireysel merak düzeylerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır.

Demirel ve Coşkun (2009) tarafından yürütülen bu araştırma, öğrencilerin meraklılık düzeylerinin cinsiyet, yaş, akademik başarı ve okudukları bölüm gibi çeşitli demografik ve akademik değişkenler açısından anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğini belirlemeyi hedeflemiştir. Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine olan yaklaşımlarını ve çevrelerindeki bilgiye olan ilgilerini derinlemesine analiz etme imkanı tanır.

Yapı

Ölçek, psikolojide bireyin yeni deneyimlere açık olma, bilinmeyeni araştırma ve bilgi boşluklarını doldurma yönündeki içsel motivasyonunu temsil eden meraklılık yapısını ölçmektedir. Merak, genellikle bilişsel ve davranışsal olmak üzere iki ana bileşenden oluşur. Bilişsel merak, bilgi edinme arzusunu içerirken; davranışsal merak, bu bilgiyi edinmek için aktif olarak çaba göstermeyi ifade eder.

Meraklılık, öğrenme başarısı, yaratıcılık ve problem çözme becerileri ile güçlü bir ilişki içindedir. Bu ölçme aracı, bireylerin doğal keşif eğilimlerini nicel bir boyuta taşıyarak, eğitim ortamlarında merakı teşvik eden stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Meraklılık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sırasında geçerlik çalışmaları yürütülmüştür, ancak kaynakta spesifik katsayılar belirtilmemiştir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği (faktör analizi) testleri uygulanmıştır.

Yapı geçerliğinin yanı sıra, çeviri geçerliği ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin Türk kültürüne uygunluğunu ve orijinal ölçeğin amaçladığı psikolojik yapıyı koruduğunu göstermeyi hedeflemiştir. Detaylı geçerlik analiz sonuçları için Demirel ve Coşkun’un (2009) orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere yapılmıştır. Kaynak verilerinde doğrudan güvenirlik katsayıları listelenmemiştir. Ancak standart bir uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin aynı yapıyı (meraklılık) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Güvenirlik değerlerinin tamamı, araştırmanın yayınlandığı akademik dergide yer almaktadır.

Faktör Analizi

Meraklılık Ölçeği’nin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu ortaya koyarak, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmiştir.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçek maddelerinin gruplanması ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunun test edilmesi süreci izlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamada kritik rol oynamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır (Örn: Hiç uygun değil – Tamamen uygun).

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik dönemi (Yaklaşık 18-25 yaş)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin farklı fakülte ve bölümlerinde öğrenim gören üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde çalışılmıştır.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz bildirim (self-report) tipi psikolojik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Merak, Öğrenme Motivasyonu, Psikometri, Yapı Geçerliği, Güvenilirlik, Eğitim Psikolojisi, Demirel, Coşkun.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazar Melek Demirel.

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

Meraklılık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması 2009 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve kâr amacı gütmeyen araştırmalarda kullanımı genellikle orijinal makaleye (Demirel & Coşkun, 2009) uygun atıf yapmak şartıyla serbesttir. Ticari kullanımlar veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Melek Demirel ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

• Demirel, M., ve Coşkun, Y. D. (2009). Üniversite öğrencilerinin meraklılık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (18), 111-134.

• Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr.

• Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: meraklilik-olcegi-toad.pdf

Meraklılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal yayın metninde yer almaktadır. Maddelerin tam listesi için araştırmacıların Demirel ve Coşkun (2009) tarafından yayınlanan makaleye başvurması gerekmektedir. Maddelerin orijinal dili ve içeriği korunmalıdır.