Drexel Defüzyon Ölçeği

Özet

Drexel Defüzyon Ölçeği (DDÖ), Kabul ve Kararlılık Terapisi (Kabul ve Kararlılık Terapisi – ACT) bağlamında merkezi bir süreç olan bilişsel defüzyon düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin düşüncelerine nesnel gerçekler yerine sadece zihinsel olaylar olarak bakma yeteneğini değerlendirir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması Gökçen Aydın ve Oya Yerin-Güneri tarafından 2021 yılında gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ile DDÖ’nün Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik özellikleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Drexel Defüzyon Ölçeği, Bilişsel Defüzyon, Kabul ve Kararlılık Terapisi, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Gökçen Aydın, Oya Yerin-Güneri (Türkçe Uyarlama Çalışması).

Amaç

Drexel Defüzyon Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi düşüncelerine olan ilişkilerini nicel olarak ölçmektir. Ölçek, bilişsel defüzyonun derecesini belirleyerek, bireyin olumsuz veya rahatsız edici içsel deneyimlerle (düşünceler, duygular, anılar) ne kadar “kaynaşmış” (füzyon) veya onlardan ne kadar “ayrışmış” (defüzyon) olduğunu ortaya koymayı hedefler. Bu ölçüm, özellikle ACT temelli müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede kritik öneme sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, DDÖ’nün Türkiye’deki psikolojik araştırmalar ve klinik uygulamalar için uygun bir araç haline getirilmesini amaçlamıştır. Uyarlama süreci, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Yapı

DDÖ, psikolojik esnekliğin temel bileşenlerinden biri olan bilişsel defüzyon yapısalını ölçer. Bilişsel defüzyon, bireyin düşüncelerini kelimeler, sesler veya zihinsel olaylar olarak görmesi; bu düşüncelerin içeriğiyle doğrudan özdeşleşmemesi anlamına gelir. Örneğin, “Ben başarısızım” düşüncesini mutlak bir gerçeklik yerine, sadece zihinden geçen bir ifade olarak algılamayı içerir.

Ölçek, bu yapıyı çeşitli alt boyutlar veya tek bir genel faktör altında ölçebilir (uyarlama çalışmasında faktör yapısı detaylandırılmıştır). Yüksek puanlar, bireyin bilişsel defüzyon becerisinin yüksek olduğunu, yani düşünceleriyle daha az kaynaştığını ve bu sayede daha esnek davranışlar sergileyebildiğini gösterir. Bu yapı, özellikle anksiyete, depresyon ve stres yönetimi gibi alanlarda önemli bir rol oynamaktadır.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında (Aydın & Yerin-Güneri, 2021), ölçeğin yapısal geçerlik ve kriter geçerliği analizleri yapılmıştır. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) kullanılır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla ne kadar uyumlu olduğunu incelemeyi içerir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, DDÖ’nün Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermiştir. Kriter geçerliği bağlamında ise, ölçeğin teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, psikolojik esneklik, bilişsel füzyonun diğer ölçümleri, kaygı veya depresyon) anlamlı ilişkiler gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini değerlendirir. Türkçe uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır.

Aydın ve Yerin-Güneri (2021) tarafından yürütülen çalışmada, DDÖ’nün Türkçe formunun genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu ve bu durumun ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu gösterdiği belirtilmiştir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı bilişsel defüzyon yapısını ölçmede birbiriyle tutarlı çalıştığı anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması (Aydın & Yerin-Güneri, 2021), Drexel Defüzyon Ölçeği’nin faktör yapısını incelemek üzere faktör analizlerini kullanmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak veya Türk kültürüne özgü yeni bir yapı ortaya koymak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin kabul edilebilir uyum indeksleriyle teorik olarak öngörülen faktör modeline uygun olduğunu göstermiştir. Bu, DDÖ’nün Türkçe formunun, bilişsel defüzyonu ölçen tek boyutlu veya çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini işaret etmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır. Katılımcılar maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler. (Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak uyarlama çalışmalarında standart Likert formatı yaygındır.)

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler ve ergenler (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri veya genel yetişkinler üzerinde yapılmış olabilir).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Yetişkin popülasyon).

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya gönüllü yetişkinlerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın spesifik örneklem büyüklüğü ve demografik detayları orijinal makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Bilişsel defüzyon düzeyini öz bildirim yoluyla ölçen psikometrik bir araçtır. Uygulama bireysel veya grup halinde yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Esneklik, Öz Bildirim Ölçeği, Kaygı, Depresyon, Bilişsel Bağlanma, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Gökçen Aydın için [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta tam yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgileri, sorumlu yazar (Gökçen Aydın) veya yayıncı kuruluş aracılığıyla teyit edilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: the-drexel-defusion-scale-toad.pdf

Referanslar

Aydın, G., & Yerin-Güneri, O. (2021). The Drexel Defusion Scale: Reliability and validity of the Turkish version. Sakarya University Journal of Education, 11(1), 67-82. http://dx.doi.org/10.19126/suje.770582

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Drexel Defüzyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.