Okulöncesi ve Anaokulunda Davranış Ölçeği

Özet

Okulöncesi ve Anaokulunda Davranış Ölçeği (OADÖ), küçük çocukların ev ve okul ortamlarında sergilediği tipik, genel ve alışılmış davranışsal yeterlikleri ile problem davranışları değerlendirmek amacıyla uyarlanmış 76 maddelik kapsamlı bir ölçme aracıdır. Ölçek, çocukların yansıttığı davranışsal, sosyal, duygusal ve gelişimsel problemleri belirlemede faydalıdır. Temelde iki ana bölümden oluşur: Sosyal beceri ölçeği (34 madde) ve Problem Davranış ölçeği (42 madde). Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründeki geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Okulöncesi, Anaokulu, Davranış Ölçeği, Sosyal beceri, Problem davranış, Çocuk değerlendirme, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yeşim Fazlıoğlu, Lütfiye Okyay, Gülden Ilgaz.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi ve anaokulu çağındaki çocukların sosyal yeterlik düzeylerini ve problemli davranışlarının yoğunluğunu sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu değerlendirme, çocukların gelişimsel, duygusal, sosyal ve davranışsal alanlardaki yeterliliklerini ve potansiyel risklerini belirlemeye yardımcı olur.

OADÖ, tipik gelişimsel süreç içerisinde gözlemlenebilecek, alışılmış yetenek ve zorlukları vurgulamak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, eğitimciler ve ebeveynler için bireysel müdahale programları geliştirmede ve risk altındaki çocukları erken teşhis etmede önemli bir yol göstericidir.

Yapı

Ölçek, çocukların davranışsal ve sosyal yeterliliklerini iki temel yapı altında inceler: Problem Davranışlar ve Sosyal Beceriler. Bu iki ana yapı, küçük çocukların çevreleriyle olan etkileşimlerini ve öğrenme süreçlerini ne ölçüde başarılı bir şekilde yönettiklerini ortaya koyar.

Problem Davranışlar alt ölçeği, uyum sorunları, dışa vurulan problemler ve içe dönük problemler gibi zorlukları ölçerken; Sosyal Beceriler alt ölçeği ise işbirliği yapma, duygusal düzenleme ve bağımsız hareket etme gibi pozitif yetkinlikleri değerlendirir. Ölçeğin bütünü, çocukların adaptif ve maladaptif davranış örüntülerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türk kültürüne uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin yapıları arasında var olan ilişkilerin Türk örnekleminde de belirlenmesi amacıyla korelasyon analizi uygulanmıştır. Maddelerin ölçülmek istenen kavramla ilişkili olup olmadığının saptanması için, her bir maddenin hem faktör toplamı hem de tüm ölçek toplamıyla olan korelasyonları detaylıca hesaplanmıştır.

Araştırma bulguları, ölçek maddelerinin geçerlik açısından yeterli olduğunu ve problem davranış ve sosyal beceri seviyelerinin yüksek ve düşük beceri düzeylerini ayırt etmede etkili olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, yapıların Türk kültürü bağlamında tutarlılığını test etmek amacıyla korelasyon analizi yöntemine başvurulmuştur. Maddelerin iç tutarlılığını ve ölçülmek istenen yapıyla ilişkisini belirlemek için, maddelerin faktör toplamları ve genel ölçek toplamı ile olan korelasyon değerleri incelenmiştir.

Elde edilen sonuçlar, ölçek maddelerinin güvenirlik düzeyinin yüksek olduğunu göstermiştir. Başka bir ifadeyle, ölçülen sosyal beceri ve problem davranış seviyelerinin, farklı beceri düzeylerini tutarlı bir şekilde ayırt etme yeteneğine sahip olduğu kabul edilmiştir.

Faktör Analizi

Okulöncesi ve Anaokulunda Davranış Ölçeği, toplam 76 maddeden oluşmakta olup, iki ana ölçek ve beş alt faktör içermektedir:

• Problem Davranış Ölçeği (42 madde): Bu ölçek, çocukların yaşadığı zorlukları değerlendirir ve iki alt faktöre ayrılır:

  • Sorunları İfade Etme
  • Öğrenme Problemi

• Sosyal Beceri Ölçeği (34 madde): Bu ölçek, çocukların adaptif yeteneklerini değerlendirir ve üç alt faktöre ayrılır:

  • Sosyal İşbirliği
  • Sosyal Etkileşim
  • Sosyal Bağımsızlık

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Cevaplayıcılar tarafından doldurulan 76 maddelik Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Okulöncesi ve anaokulu çağındaki çocuklar.

Yaş Grubu: Küçük çocuklar (Genellikle 3-6 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Tipik gelişim gösteren çocuklar.

Test Metodolojisi: Gözlemci veya ebeveyn/öğretmen tarafından çocuğun davranışlarının sıklığının derecelendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk, Okul Öncesi Eğitim, Psikometri, Davranışsal Değerlendirme, Faktör Yapısı, Güvenirlik, Geçerlik, Korelasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yeşim Fazlıoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Akademik kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Uyarlama Yılı: 2011

Kaynaklar

Orijinal makale bağlantısı burada bulunabilir.

Fazlıoğlu, Y. Okyay, L. ve Ilgaz, G. (2011). Okulöncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1) 255-268.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: okuloncesi-ve-anaokulunda-davranis-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Okulöncesi ve Anaokulunda Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin tamamına ait maddeler kaynak içerikte yer almamaktadır. Ancak derecelendirme formatı aşağıda belirtilmiştir:

Ölçek, cevaplayıcılar (ebeveyn veya öğretmen) tarafından çocuğun davranış sıklığını değerlendirmek üzere tasarlanmış 4 noktalı bir Likert tipinde derecelendirme kullanır:

• 0 = asla (çocuk açıkça bu davranışı sergilemiyorsa)
• 1 = nadiren (çocuk davranışını nadiren sergiliyor, çok tekrarlamıyorsa)
• 2 = bazen (çocuk davranışını bazen sergiliyorsa)
• 3 = sık sık (çocuk davranışını çok sık sergiliyorsa)