İntikam Ölçeği

Özet

İntikam Ölçeği, bireylerin kendilerine yapılan haksızlıklara karşı duydukları öç alma eğilimini ve motivasyonunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda kullanılabilirliğini sağlamak üzere yapılmış bir uyarlama çalışmasıdır. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahiptir ve bireyin intikam alma düşüncesine ne ölçüde katıldığını değerlendiren 20 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, 7’li Derecelendirme sistemiyle yanıtlanmaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Satıcı, Can ve Akın (2015) tarafından gerçekleştirilmiş olup, psikoloji ve psikiyatri alanlarında intikam güdüsü gibi karmaşık duygusal ve sosyal yapıların incelenmesinde önemli bir araç olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

İntikam, Öç Alma, Psikometri, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Sosyal Psikoloji, Duygusal Tepki.

Yazarlar

Seydi Ahmet Satıcı, Gökmen Can, Ayşe Akın.

Amaç

İntikam Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendilerine karşı işlenen algılanan haksızlıklara veya zararlara karşı gösterdikleri intikam alma niyetinin yoğunluğunu ve sıklığını ölçmektir. Bu ölçek, özellikle sosyal ve klinik psikoloji araştırmalarında, affetme, düşmanlık ve saldırganlık gibi diğer yapılarla intikam arasındaki ilişkileri incelemek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne özgü bağlamda geçerliliğini ve güvenirliğini test etmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki akademik çalışmaların intikam eğilimlerini kültürel farklılıkları göz önünde bulundurarak araştırmasına olanak tanınmıştır.

Yapı

İntikam Ölçeği, teorik olarak tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu tek boyut, genel olarak bireyin öç alma güdüsü veya intikam eylemlerine yönelik bilişsel ve duygusal hazırlığı olarak tanımlanır. Ölçeğin maddeleri, mağduriyet sonrası intikam planlama, intikamın haklılığına inanma ve intikam için çaba gösterme istekliliği gibi çeşitli yönleri kapsamaktadır.

Uyarlama çalışmasında elde edilen bulgular, ölçeğin Türkçe formunun da orijinal yapıya uygun olarak tek faktörlü bir yapıyı temsil ettiğini göstermektedir. Bu tek boyutlu yapı, intikam eğiliminin bütüncül bir değerlendirmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin detayları kaynak makalede sunulmaktadır. Genellikle bir ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılır. Satıcı ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen tek faktörlü yapıya uygunluğunu belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir.

Ayrıca, ölçeğin beklendiği gibi ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, affetme ile negatif, düşmanlık ile pozitif korelasyon) ilişkisini gösteren ölçüt geçerliği (criterion validity) ve ayırt edici geçerliği (discriminant validity) de araştırılmıştır. Bu analizler, İntikam Ölçeği’nin gerçekten intikam yapısını ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. İntikam Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirliği, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılığın yüksek olması, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar başarılı olduğunu gösterir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin 20 maddesinin intikam eğilimini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla araştırmalarda güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Güvenirlik çalışmalarında ayrıca, zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını gösteren test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

İntikam Ölçeği, tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahiptir. Türkçe uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi), orijinal ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır.

Ölçek, toplamda 20 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, intikam alma düşüncesinin yoğunluğunu, süresini ve kişinin bu eyleme harcamaya gönüllü olduğu çabayı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Maddelerin tek bir faktör altında toplanması, intikamın psikolojik olarak bütünleşik bir yapı olarak ele alınabileceğini işaret eder.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkin Popülasyon (Adult Population)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon örneklemi üzerinde uyarlanmıştır.

Test Methodology: 7’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: (1= kesinlikle katılmıyorum – 7= kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, yüksek intikam eğilimine işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçme, Geçerlik, Güvenirlik, Tek Faktör, 20 Madde, Anadolu Psikiyatri Dergisi, Seydi Ahmet Satıcı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışmasında ORCID belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İntikam Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makale bağlantısı ve PDF dosyası aşağıda sunulmuştur. Akademik araştırmacılar, ölçeği kullanmadan önce yayıncıdan ve yazarlardan gerekli izinleri almalıdırlar.

Orijinal makalenin bağlantısı: scopemed.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: intikam-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Satıcı,S.A., Can,G. ve Akın,A. (2015). İntikam Ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 16(ek1), 36-43.

İntikam Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, tek boyutlu 20 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek bir madde verilmiştir:

Bana yanlış yapan birinden öç almak için zamanımı harcamaya veya çaba sarf etmeye değmez.